Artrose / Atritis


Wat is artrose?
Artrose of arthrosis deformans wordt gedefinieerd als een degeneratieve gewrichtsaandoening, waarbij de ontaarding of degeneratie van het gewrichtskraakbeen primair is. Waarschijnlijk zijn er vaak ontstekingsachtige veranderingen van de weke delen rond het gewricht.

1. Inleiding

Artrose van ten minste ťťn gewricht wordt in West-Europa aangetroffen bij ongeveer 50 procent van de bevolking. De incidentie stijgt met de leeftijd, en wel van ongeveer 10 procent in de leeftijdsklasse van 15 tot 24 jaar tot ongeveer 95 procent in de leeftijdsklasse boven de 75 jaar en dit bij beide geslachten. Algemene artrose, dat wil zeggen aantasting van tenminste vier verschillende gewrichten, komt bij 11 procent van de mannen en bij 17 procent van de vrouwen voor. Ook hier is een duidelijke stijging met de leeftijd. De meest aangedane gewrichten bij jongeren zijn de eerste metatarsalia; na de leeftijd van 55 jaar zijn de distale interfalangeale gewrichten van de handen het meest aangedaan. De aantasting van de distale en proximale interfalangeale gewrichten wijst meestal op een meer algemene artrotische diathese. Deze diathese is familiaal gebonden en komt meer bij vrouwen dan bij mannen voor. Op hoge leeftijd zijn zeer dikwijls de knieŽn aangedaan. Gonartrose (artrotische aandoening van de knie) en coxartrose (artrotische aandoening van de heup) zijn op de lange duur de meest invaliderende artrose-lokalisaties. De helft van de coxartrosen ontstaat op basis van een polyartrose. De andere helft op basis van reeds bestaande pathologische condities zoals: ontstekingen, trauma, aseptische necrose. Hoewel artrotische verschijnselen en osteoporose op hoge leeftijd zeer frequent voorkomen treffen beide aandoeningen, in hun extreme vormen, twee verschillende populaties. Bij patiŽnten met symptomatische osteoporose (fracturen) ziet men zeer weinig artrotische of spondylotische verschijnselen: vice versa komen bij ernstige artrose (bijvoorbeeld primaire coxartrose) geen wervelinzakkingen of fracturen van de hals van het femur voor.

2.Symptomen
De eerste symptomen treden meestal rond het vijftigste jaar op. Bij een vroeger begin is er vaak sprake van een trauma of statische stoornis. Bij een relatief vroeg begin van de klachten moet er ook gedacht worden aan aandoeningen van congenitale aard. De belangrijkste kenmerken zijn: - begin met periodieke klachten; - vooral knieŽn en heupen aangedaan; - vetzucht vaak aanwezig; - typische klacht: startpijn; - pijn vermindert of verdwijnt bij rust; - klachten voornamelijk in ťťn gewricht; - knie: pijnlijkheid; beperking van flexie; beginnende flexiecontractuur; - heup: pijnlijkheid; beperking abductie en endorotatie; neiging tot flexiecontractuur; - noduli van Heberden. Spondylose Een spondylose is een algemene naam voor degeneratieve verschijnselen van de wervelkolom met discusdegeneratie en hypertrofische botreactie. De pijn komt 's avonds na belasting op en is doorgaans weinig uitgesproken. Soms zijn er secundaire inflammatoire verschijnselen of zenuwcompressie van voorbijgaande aard. Radiologisch heeft bijna iedereen boven de 40 jaar spondyloseverschijnselen. Bevolkingsstudies situeren de meest aangetaste tussenwervelschijven in volgorde van frequentie rond Th7 en Th8, C5 en L3. Het ontstaan van discusdegeneratie neemt met de ouderdom toe.

3.Diagnose
De diagnose wordt gesteld op basis van de anamnese en kenmerkende verschijnselen bij radiologisch onderzoek: - typische exostosen aan gewrichtsranden; - versmalling van de gewrichtsspleet; - eventueel cysteuze ophelderingen. Bij aandoeningen van de wervelkolom ziet men de eerste radiologische verschijnselen ter hoogte van het dorsale deel van de wervelkolom. In de leeftijdsgroep van 15 tot 24 jaar kan men radiologisch reeds verschijnselen aantonen bij 17 procent van de bevolking; het percentage stijgt tot 97 procent bij mannen en 92 procent bij vrouwen van 65 jaar en ouder.

4.Behandeling
Bij de behandeling gaat men uit van een drietal grondprincipes: vermindering van de belasting van het gewricht: - gedoseerde rust; - vermagering; - correctie statische stoornissen (eventueel steunzolen); fysiotherapie: - warmte-applicatie; - ultrageluidtherapie; medicamenteuze therapie: - pijnbestrijding; - remming ontstekingsverschijnselen in gewricht. De prognose is niet goed. Degeneratie van het kraakbeen is altijd progressief. Toch is het mogelijk de klachten te beÔnvloeden door verandering van de leefwijze, voorbeelden hiervan zijn: gedoseerde rust, fysiotherapie, andere voedingsgewoonten.

Heb ik artrose of artritis?
Hebt u last van uw gewrichten? Hoe kunt u weten of u artrose of artritis hebt? Deze twee aandoeningen hebben namelijk niet alleen een verschillende oorzaak, ook de symptomen verschillen. We zetten de verschillen even op een rijtje. Is het artrose of artritis? De klachten bij artroseDe klachten bij artritis Is het artrose of artritis?

Het belangrijkste dat u moet onthouden is dat artrose een mechanische slijtage van het gewricht is, terwijl artritis een ontsteking van het gewricht is waardoor dat gewricht opzwelt, rood ziet en warm aanvoelt. Artritis en artrose veroorzaken allebei reumatische pijn, maar we kunnen beide aandoeningen uit elkaar houden door de aard van die pijnklachten.

De klachten bij artrose
De door artrose aangetaste gewrichten zijn vaak de gewrichten van de heup, de knie, de wervelkolomÖ De pijn wordt gevoeld bij bewegingen en wordt bij het bewegen ook erger. Meestal neemt de pijn dus in de loop van de dag toe. Vooral langdurig zitten of staan veroorzaakt klachten. 's Ochtends bij het opstaan is de pijn dan weer minder.

De klachten bij artritis
De gewrichten die het meest door artritis worden aangetast, zijn de gewrichten van de pols, de voeten en soms ook van de wervels. Typisch voor artritis is dat de pijn permanent is en dus ook 's nachts aanhoudt. Nogal wat mensen met artritis worden in de tweede helft van de nacht zelfs wakker van de pijn. Opvallend is trouwens dat de pijn 's ochtends het ergst is en dat het vaak een halfuur duurt voor de gewrichten wat minder stram zijn.

Slotsom: als u 's ochtends bij het ontwaken gewrichtspijn hebt, dan hebt u heel waarschijnlijk artritis. Als uw gewrichten meer pijn beginnen te doen in de loop van de dag en als de pijn ook heviger wordt bij inspanningen, dan zal het eerder om artrose gaan.

De pijn bij artritis wordt bestreden met ontstekingsremmers. Die brengen de ontsteking onder controle. Bij artrose probeert men vooral de pijn te verzachten en ook dat gebeurt met ontstekingsremmers. Voor artrose bestaan er ook geneesmiddelen die de slijtage van het kraakbeen tegengaan en die het gewricht vochtig houden. Artrose moet zeker behandeld worden, want na verloop van tijd kunnen de weefsels van het gewricht gaan ontstekenÖ

Artrose in de rug, wat is dat?
Wie last heeft van rugartrose, heeft een aandoening waarbij het kraakbeen van de ruggewrichten verandert. Het laagje kraakbeen wordt door de artrose dunner en minder glad. Op den duur zou het laagje kraakbeen door de rugartrose geheel tussen de gewrichten kunnen verdwijnen, waardoor de botuiteinden in de gewrichten tegen elkaar aan komen te liggen, hetgeen botslijtage veroorzaakt. Als reactie op het dunner wordende kraakbeenlaagje, kan het lichaam de oppervlakte van het gewrichtsbot verbreden en pijnlijke uitsteeksels vormen (osteofytvorming). Let op: vaak wordt artrose in de rug als een vorm van slijtage bestempeld, maar het is beter om rugartrose als een verandering van het kraakbeen te zien.

Wat zijn de oorzaken van artrose in de rug? Rugartrose is meestal het gevolg van erfelijke aanleg of overbelasting tijdens het werk of het sporten. Artrose in de rug wordt vaak toegeschreven aan het proces van ouder worden maar deze toeschrijving niet helemaal terecht. Ook veel jonge mensen hebben last van rugartrose. Artrose in de rug kent dan ook een diversiteit aan mogelijke oorzaken, zoals:

genetische overerving: een endogene oorzaak van artrose
ontwikkelingsstoornissen: exogene oorzaken van artrose, zoals:

dysplasie (abnormale vorming van weefsels)

traumata (verwondingen): exogene oorzaken van artrose, zoals:
intra-articulaire* factoren
inflammatoir (ontsteking): exogene oorzaken van artrose, zoals:
septische reumatoÔde artritis (zwelling en ontsteking van de gewrichten als gevolg van een ontsteking)
aseptische reumatoÔde artritis (ontsteking van de gewrichten met een andere oorzaak dan ziektekiemen, door bijvoorbeeld verstuiking of overbelasting)
psoriasis
metabole oorzaken (met betrekking tot de stofwisseling): exogene oorzaken van artrose- extraĖarticulaire* standafwijkingen die leiden tot mechanische overbelasting van het kraakbeen door:
fracturen (breuken van het been)
osteomalacie met secundaire coxa vasa (verweking van het bot)
overgewicht

Welke symptomen kent artrose in de rug?
De symptomen van artrose in de rug kunnen uiteen lopen, maar er is altijd een aantal symptomen van rugartrose waar bijna iedere artrosepatiŽnt last van heeft. Wie last heeft van artrose in de rug, kan te maken hebben met:

bewegingsbeperking
crepitaties (krakende geluiden bij het bewegen)
gewrichtsstijfheid
hydrops (intra-articulaire zwelling)
instabiliteit
ontstekingen
gewrichtspijn
pijn in de (onder)rug
moeilijk plassen

Papegaaienbekken
Als er slijtage op de schijven zit, verschijnen er kleine benige aangroeisels rond het wervellichaam, zogeheten osteofyten of papegaaienbekken. Lange tijd heeft men die behandeld door het aangroeisel operatief af te schrapen, een erg pijnlijke en bovendien ook compleet zinloze aanpak. Vandaag weet men dat die uitstulpingen in zones groeien die geen gevaar vormen voor mogelijk verlies van elasticiteit van de tussenwervelschijf. Het gaat dus om een soort aanpassing van het lichaam, niet om de oorzaak van de rugpijn. Een ander verrassend verschijnsel: er bestaat geen verband tussen de ernst van de pijnklachten en de radiologische evolutie van de artrose. Bij sommige patiŽnten zijn de rŲntgenfoto's catastrofaal en zit de wervelkolom vol artrose, en toch hebben ze geen pijn. Andere patiŽnten daarentegen zien vreselijk af, terwijl de foto's er perfect normaal uit zien.

Rugartrose gaat vaak gepaard met stramheid en langdurige ochtendstijfheid. Bij stramheid wordt de rug pas na lange tijd soepel: de artrosepatiŽnt heeft te maken met opstartproblemen. Langdurige ochtendstijfheid is waarschijnlijk het gevolg van blokkering van het ruggewricht door een stukje bot of kraakbeen. De ruggewrichten voelen pijnlijk aan en zijn moeilijk te bewegen. Naast de genoemde stijfheden als gevolg van artrose in de rug, kan de artrosepatiŽnt ook last hebben van functionele beperkingen door zwellingen en spierzwakten (in de arm, de rug en de benen).

Vůůrkomen en ontstaan van artrose Artrose kan in alle gewrichten optreden maar komt voornamelijk voor in de gewrichten van de handen, knieŽn en heupen. Hoewel het onder ouderen de meest voorkomende gewrichtsaandoening is, zijn er in Nederland naar schatting 25.000 jongen patiŽnten (tussen de 25 en 44 jaar) met artrose. In totaal zijn er meer dan 650.000 mensen die in meer of mindere mate last hebben van artrose.

Artrose komt dus veel voor: bij het ouder worden krijgt bijna iedereen er in meer of mindere mate last van. Meestal is het niet ernstig: je hoeft er zelfs niks van te merken. Als je zo af en toe pijnlijke stijve gewrichten hebt is dit niet iets om je zorgen over te maken. Pas als de verschijnselen erger worden is het goed om eens langs de huisarts te gaan.

Artrose kan op verschillende manieren ontstaan. Meestal is de oorzaak slijtage die van nature ontstaat bij het ouder worden. Maar ook overbelasting of herhaalde blessures door bijvoorbeeld sporten of door bepaald werk kan een rol spelen. Zo hebben veel voetballers last van artrose in hun knieŽn en enkels en balletdansers krijgen het vaak in hun voeten.

Artrose wordt ook wel eens slijtage-reuma genoemd. Maar bij artrose komen geen veranderingen in het bloed voor, zoals bij reuma. Een reumatest zal dan ook geen afwijkingen laten zien. Met artrose kun je oud worden, maar het kan wel pijnlijk zijn.

Terug naar boven

Copyright © RUGINFO-EN-PIJN © NIETS VAN DEZE WEBSITE MAG ZONDER TOELATING WORDEN OVERGENOMEN